Giá dầu giảm có thể châm ngòi cho đợt phục hồi của thị trường chứng khoán trước khi nền kinh tế khởi sắc

Thị trường tài chính nhìn về phía trước. Giá cổ phiếu thường tăng trước khi nền kinh tế thực sự cải thiện. Ngay cả khi lạm phát vẫn cao và các ngân hàng trung ương do dự hạ lãi suất, cổ phiếu vẫn có thể tăng chỉ vì các nhà giao dịch bắt đầu tin rằng các kịch bản xấu nhất ít có khả năng xảy ra hơn.

Trong bối cảnh hiện nay, giá dầu đóng vai trò quan trọng đối với điều này vì năng lượng là kênh chính để cú sốc địa chính trị tác động đến lạm phát, tăng trưởng và chính sách tiền tệ.

Dầu là chi phí của doanh nghiệp, một phần lớn trong chi tiêu hộ gia đình và là yếu tố then chốt thúc đẩy lạm phát ngắn hạn. Vì vậy, giá dầu tăng bền vững có thể đánh vào phần quan trọng nhất trong nhiệm vụ của ngân hàng trung ương: ổn định giá cả.

Nếu một cuộc khủng hoảng địa chính trị đe dọa sản lượng dầu hoặc chặn một tuyến vận chuyển chính, các nhà giao dịch sẽ bắt đầu tính đến khả năng nguồn cung bị cắt giảm, đẩy dầu thô lên cao. Ngay cả trước khi sự gián đoạn tác động đầy đủ đến nguồn cung vật chất, chi phí năng lượng cao hơn cũng có thể định hình kỳ vọng lạm phát và thị trường.

Tác động đầu tiên là lên lạm phát. Dầu tăng giá trực tiếp khiến nhiên liệu và các sản phẩm năng lượng khác đắt đỏ hơn. Nó cũng có thể gián tiếp làm tăng chi phí vận chuyển hàng hóa, sản xuất và dịch vụ. Nếu doanh nghiệp chuyển các chi phí đó cho người tiêu dùng, cú sốc năng lượng ban đầu có thể lan sang lạm phát rộng hơn.

Tác động thứ hai là lên tăng trưởng. Các hộ gia đình có ít tiền hơn để chi cho những thứ không thiết yếu sau khi phải trả nhiều hơn cho nhiên liệu và năng lượng, trong khi doanh nghiệp đối mặt với chi phí vận hành cao hơn và biên lợi nhuận có thể mỏng hơn. Nếu cú sốc kéo dài, tiêu dùng và đầu tư có thể suy yếu.

Điều này đặt các ngân hàng trung ương vào thế khó: họ có thể thấy lạm phát tăng và tăng trưởng chậm lại, khiến việc biện minh cho chính sách nới lỏng hơn trở nên khó khăn hơn ngay cả khi nền kinh tế yếu đi.

Điểm chính là một cú sốc dầu mỏ có thể vừa gây lạm phát vừa gây hại cho tăng trưởng. Điều đó thường bất lợi cho thị trường cổ phiếu vì nó có thể đẩy lãi suất lên và làm tổn hại triển vọng lợi nhuận.

Khi giá dầu giảm, một phần áp lực đó có thể đảo ngược. Các nhà giao dịch hạ dự báo lạm phát, giảm kỳ vọng về lãi suất trong tương lai và sẵn sàng trả mức định giá cao hơn cho cổ phiếu.

Bài học là các nhà giao dịch tập trung vào việc đợt giảm có làm thay đổi lộ trình kỳ vọng cho lạm phát và chính sách hay không. Ví dụ, nếu một cuộc khủng hoảng địa chính trị được giải quyết vào ngày mai, các nhà giao dịch sẽ ngay lập tức định giá lại kỳ vọng tăng trưởng tiêu cực và mua cổ phiếu. Đó là vì họ kỳ vọng lạm phát sẽ giảm cùng với giá dầu và ngân hàng trung ương sẽ bớt diều hâu hơn.

Giá dầu giảm có thể kích hoạt đợt phục hồi cổ phiếu vì chúng làm giảm cảm nhận rủi ro về một tổ hợp gây hại: lạm phát dai dẳng, chính sách thắt chặt và tăng trưởng yếu hơn. Nhưng tác động phụ thuộc vào lý do dầu giảm. Nếu đợt giảm chỉ là tạm thời, triển vọng thay đổi rất ít và đợt phục hồi cuối cùng sẽ phai nhạt. Nếu bền vững, nó thay đổi mạnh mẽ kỳ vọng trước đó, khiến đợt phục hồi vững chắc và lâu dài.